काठमाडौँ । लामो समयदेखि नेपाली राजनीतिमा प्रभाव जमाउँदै आएका प्रमुख राजनीतिक दलहरूप्रति बढ्दो जनअसन्तुष्टिको बीच राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) नयाँ राजनीतिक विकल्पका रूपमा थप बलियो भएर उदाउँदै गएको छ ।
२०८२ फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा रास्वपाले प्राप्त गरेको उल्लेखनीय जनमतले परम्परागत राजनीतिक शक्तिको विकल्प खोजिरहेको नागरिक मनोविज्ञानलाई स्पष्ट रूपमा उजागर गरेको छ।
कांग्रेस, एमाले र माओवादी केन्द्रजस्ता पुराना दलले लामो समयसम्म सत्ता सञ्चालन गरे पनि रोजगारी, सुशासन, विकास, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र जनजीविकाका सवालमा अपेक्षित परिणाम दिन नसकेको गुनासो नागरिक तहमा बढ्दै आएको छ। यही असन्तुष्टि पछिल्लो निर्वाचनमा नयाँ राजनीतिक शक्तिप्रति व्यक्त भएको देखिन्छ।
पुराना दलप्रति ‘वाक्क–दिक्क’ मतदाता
विगतमा राजनीतिक परिवर्तनका लागि महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका कांग्रेस, एमाले र माओवादीप्रति नागरिकले लामो समयसम्म विश्वास राखे। तर पटक-पटक सरकार परिवर्तन, सत्ता समीकरण, गुटबन्दी र विवादास्पद राजनीतिक घटनाक्रमले आम मतदातामा निराशा बढाएको छ।
देशमा रोजगारीको पर्याप्त अवसर सिर्जना नहुनु, युवा विदेशिनुपर्ने बाध्यता, महँगी, सार्वजनिक सेवामा देखिने ढिलासुस्ती तथा भ्रष्टाचारका विषयले राजनीतिक नेतृत्वप्रतिको असन्तुष्टि थप गहिरो बनाएको थियो।
यही पृष्ठभूमिमा रास्वपाले नयाँ राजनीतिक संस्कार, सुशासन, जवाफदेहिता र परिणाममुखी शासनको नारासहित आफूलाई वैकल्पिक शक्तिका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।
युवा पुस्ताको रोजाइमा नयाँ राजनीतिक शक्ति
रास्वपाको बलियो पक्षका रूपमा युवा मतदाताको आकर्षणलाई हेरिएको छ। परम्परागत राजनीतिक इतिहासभन्दा अबको पुस्ताले काम, परिणाम र जवाफदेहितालाई बढी प्राथमिकता दिन थालेको देखिन्छ।
सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल माध्यमबाट राजनीतिक गतिविधि नजिकबाट नियालिरहेको नयाँ पुस्ताले पुराना शैलीका राजनीतिक भाषणभन्दा प्रत्यक्ष परिणाम खोजिरहेको छ। यही बदलिँदो राजनीतिक मनोविज्ञान रास्वपाका लागि महत्वपूर्ण आधार बनेको देखिन्छ।
अब प्रदेश र स्थानीय तहमा पनि परीक्षा
संघीय निर्वाचनमा प्राप्त जनमतपछि अब प्रदेश तथा स्थानीय तहको राजनीतिमा समेत रास्वपाको प्रभाव परीक्षण हुने भएको छ।
स्थानीय तहमा भने पार्टीको लोकप्रियतासँगै उम्मेदवारको व्यक्तिगत छवि, स्थानीय सम्बन्ध र संगठनात्मक क्षमता पनि निर्णायक हुने भएकाले रास्वपाका लागि चुनौती पनि उत्तिकै छन्। तर संघीय निर्वाचनले दिएको मनोवैज्ञानिक बल र नयाँ मतदाताको आकर्षणलाई संगठन विस्तारसँग जोड्न सके स्थानीय तहमा समेत रास्वपाले पुराना दललाई कडा चुनौती दिन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
पुराना दललाई जनमतको चेतावनी
पछिल्लो राजनीतिक परिणामलाई पुराना दलका लागि मतदाताको स्पष्ट सन्देशका रूपमा समेत लिन थालिएको छ। केवल विगतको योगदान र संगठनको बलमा चुनाव जित्ने अवस्था कमजोर बन्दै गएको र जनताले नयाँ विकल्पलाई अवसर दिन थालेको देखिएको छ।
अब कांग्रेस, एमाले र माओवादीले आत्मसमीक्षा गर्दै नेतृत्व पुस्तान्तरण, पारदर्शिता र सुशासनलाई प्राथमिकता नदिए आगामी निर्वाचनमा उनीहरूको परम्परागत जनाधार थप खुम्चिन सक्ने राजनीतिक विश्लेषकहरूको धारणा छ।
रास्वपाका लागि अवसर, जनअपेक्षा पूरा गर्ने चुनौती
रास्वपाले प्राप्त गरेको जनमत उत्साहजनक भए पनि यो जनमतलाई दीर्घकालीन राजनीतिक विश्वासमा बदल्नु उसका लागि मुख्य चुनौती हुनेछ। जनताले दिएको विश्वासलाई व्यवहारमा प्रमाणित गर्न सके रास्वपा नेपालको राजनीतिमा वैकल्पिक शक्ति मात्र नभई निर्णायक राजनीतिक शक्तिका रूपमा स्थापित हुन सक्ने सम्भावना देखिन्छ।
अहिलेको जनमतले एउटा कुरा भने स्पष्ट संकेत गरेको छ, मतदाता पुराना राजनीतिक विकल्पमै सीमित छैनन्। उनीहरू परिवर्तन चाहन्छन् र नयाँ शक्तिलाई अवसर दिन तयार छन्।
त्यसैले आगामी प्रदेश तथा स्थानीय निर्वाचन पुराना दलका लागि आफ्नो जनाधार जोगाउने र रास्वपाका लागि संघीय निर्वाचनमा प्राप्त विश्वासलाई तल्लो तहसम्म विस्तार गर्ने महत्वपूर्ण परीक्षा बन्ने देखिएको छ।
राजनीतिक विश्लेषणमा अहिले उठिरहेको मूल प्रश्न यही हो, पुराना दलले बदलिँदो मतदाताको मनोविज्ञान बुझेर आफूलाई बदल्छन् कि रास्वपाले पाएको जनसमर्थन अझ फराकिलो हुँदै जान्छ? आगामी निर्वाचनले यसको जवाफ दिनेछ।
Discussion about this post